Cultuur

Ambachtslieden en éénpitters: Kunstenaar Simon de Jong

Het is een slag apart en ze zijn dun gezaaid, Katwijkers die er voor kiezen zich te specialiseren in een ambacht. Met hun vaardige handen en hun grondige vakkennis leveren ze degelijke kwaliteit en een uniek product en geven ze automatisering en massaproductie het nakijken. Voor hen geen troosteloze kantoortuinen, kille fabriekshallen of eindeloze magazijnen. Geen chefs of managers die over hun schouders meekijken en agile en scrum prediken. In deze aflevering: Kunstenaar Simon de Jong

Als ik de huiskamer binnenloop word ik vriendelijk begroet door een langharige kerel die met ontblootte tanden zijn middelvinger naar me opsteekt. Het is niemand minder dan Dave Grohl, de voormalige drummer van de legendarische band Nirvana die mij vanuit de hoek van de kamer vanaf een groot doek aangrijnst. Simon is nog boven en dat geeft mij even de gelegenheid om de huiskamer in me op te nemen. Een tafel tegenover de ezel waar het schilderij van het Nirvana-icoon op staat lijkt het exclusieve domein van Simon te zijn. Er staan potten met kwasten in allerlei soorten en maten en er ligt een stuk doek vol met verfvlekken dat hoogstwaarschijnlijk ooit een t-shirt was.

Benieuwd welke grootheden Simon al geschilderd heeft? Volg hem op Facebook!

Op de vensterbank ligt een stapel boeken van aanzienlijk formaat die je in de bibliotheek in het hoekje ‘rock ’n roll’ of ‘zwart-wit fotografie’ zou kunnen vinden. Wat ik onbewust verwachtte, maar niet zie, is een wand vol met foto’s van muziekhelden, het favoriete schilderonderwerp van Simon. Ze hangen er wel, de fotolijstjes, voornamelijk van familie en gezin, maar slechts twee ervan zijn muziekgerelateerd. Het zijn herinneringen aan concerten van De Dijk en Bruce Springsteen, en dat heeft een reden.

Zwart en wit op het palet met op de achtergrond Bruce Springsteen (Foto: Simon de Jong)

Ik volgde hem al een tijdje op Facebook. Portretschilder Simon de Jong trok mijn aandacht met zijn favoriete bezigheid, het schilderen van portretten van muziekhelden. Dat woord ‘helden’ is wat Simon betreft voorbehouden aan een selecte groep van groten der aarde. Namen als Tom Waits, David Bowie, Mick Jagger, Huub van der Lubbe, BB King, Eddie Vedder, Nina Simone, Neil Young, Jack Poels, Leonard Cohen maar toch vooral, en heel vaak, Bruce Springsteen. Ze hebben allemaal iets gemeen, en dat is niet alleen een goeie kop om te schilderen.

Ik hoef maar alleen een vriend aan te kijken als Blieve Loepe wordt gespeeld en we zijn klaar

Het zijn stuk voor stuk hedendaagse poëten die de kunst verstaan om de ziel in beroering te brengen en je te raken op momenten dat het nodig is. Muzikanten die met eenvoudige woorden en akkoorden hun nummers een gelaagdheid geven die pats boem binnenkomt, recht in de ziel. Of zoals Simon het verwoordt: ‘Jack Poels (van Rowwen Heze) heeft de kennis om van een regendruppel een hele tekst te schrijven. Ik hoef maar alleen een vriend aan te kijken als Blieve Loepe wordt gespeeld en we zijn klaar’. Aan dit gilde valt de eer te beurt om vereeuwigd te worden door Simon.

Miles Davis (foto: Simon de Jong)

Eenvoud en gelaagdheid, misschien zijn het wel net zo goed de hoofdingrediënten voor de portretten van Simon. Portretten die stuk voor stuk zijn opgebouwd uit talloze lagen uit één en dezelfde tube: zwart. ‘Dit is een doek van 20 of 30 lagen’, legt Simon uit, terwijl we de grijnzende Dave Grohl analyseren. ‘Ik gebruik in feite alleen maar zwart. Ik maak van mijn verf gewoon water, vuil water bijna, en die zet ik dan op. Wat ik licht wil laten haal ik vervolgens weg met een doek. Ik maak dus het niet witter, witte verf gebruik ik nauwelijks’.

Onder het portret van Dave hangen twee foto’s die als voorbeeld dienen. Op één van de foto’s is een stukje transparante folie geplakt met niet meer dan een paar zwarte lijnen erop. ‘Dit is het begin’, zegt hij, terwijl hij er een onbeschilderd doek bij pakt met niet meer dan een paar potloodstreken. ‘Drie lijntjes en een paar tanden, en dan steeds een beetje meer’. De drie lijntjes en een paar tanden zijn in dit geval de eerste contouren van Nina Simone.

De grijnzende Dave Grohl

Simon vertelt verder. ‘Je klettert het er niet in één keer op, het is echt een proces. Als ik een uur met een schilderij bezig ben dan zit ik er vaak een half uur naar te kijken. Dan zet ik er een streep op en zit ik weer even te wachten, het is heel raar.’ Zijn vrouw vult hem aan. ‘Dan gaat hij heel erg denken hoe hij het gaat doen. Soms gaat het heel snel en is hij binnen een week klaar. Dan zit hij helemaal in die flow en dan staat het er in één keer op.

Soms lukt het ook niet, dan gaat het echt per laag en dan zet hij het weer weg, dan pakt hij het weer op en gaat hij weer verder. Ik denk dat het bij Simon andersom werkt, dat het eerst in zijn hoofd moet zitten, en dan gaat het er pas op.’ Simon: ‘Ik voel vaak wel of het de goede kant uitgaat of niet. Als ik te druk ben dan lukt het niet. Soms ben ik heel enthousiast om verder te gaan. Dan ga ik te lang door en dan verknal ik hem. Ze denken altijd dat het in keer gaat hè’, lacht hij, ‘maar soms gaat er gewoon de roller over’.

David Bowie (Foto: Simon de Jong)

Het is wel een mannetje

Als Simon schildert dan luistert hij naar de muziek van de artiest en probeert hij zich in te leven. ‘Het is een proces waar ik wel zelf iets mee moet hebben en ik moet de persoon een beetje kennen.’ Een enorm portret van Johnny Cash wordt tevoorschijn gehaald ter illustratie. De doorleefde kop van The Man in Black met een peuk in zijn mond voor een klant uit Los Angelos. ‘Op een gegeven moment is Cash en soort cult geweest, iedereen liep met een Cash t-shirt en natuurlijk kennen we allemaal Walk the line en Ring of fire dat we met onze dronken kop staan mee te zingen.

Ik ben dat boek van hem gaan lezen en ik werd geraakt door de American Recordings albums. Nummers als Hurt en When the man comes around hebben mij het meest geraakt bij Johnny Cash. Toen was het portret eigenlijk al klaar. Het verhaal van Johnny Cash is: kapotgaan door de slaappillen, peppillen gebruiken om wakker te blijven, het geloof terugvinden, wachten op een doorbraak, gospels maken… die man was altijd in een struggle met zichzelf… zijn kinderen vergeten op te voeden, waar hij naderhand spijt van had. Het is wel een mannetje.’

Bruce Spingsteen (Foto: Simon de Jong)

Toen Simon een aantal jaar geleden te maken kreeg met een burn-out is hij dingen anders gaan doen. ‘Iemand zei: ga nu eens een keertje doen wat je echt leuk vindt. Toen ben ik begonnen met schilderen’. Ook is Simon van baan veranderd. ‘Ik ben twee jaar terug overgestapt van de bouwerij naar ’s Heeren Loo en ik werk nu met heel bijzondere jongeren. Ik ben nu zo ver dat ik steeds meer tegen kinderen of collega’s durf te zeggen: ik vind je hartstikke lief. Dat hoef je in de bouwerij niet te doen. Ik kan ook tegen collega’s zeggen: je doet het hartstikke goed en iemand die behoefte heeft aan een knuffel kan ik een knuffel geven. Meer jezelf zijn, dit is natuurlijk heel fijn.’

Bedankt voor de muziek

Terug naar de twee fotolijstjes aan de muur. In het ene lijstje een concertkaartje van Bruce Springsteen die wat Simon betreft op eenzame hoogte staat. ‘Wat is dat toch met Bruce?’, vraag ik hem als fans onder elkaar, en er valt een stilte. ‘Op het juiste moment een schop onder je kloten, en op het juiste moment een bevestiging’, zegt Simon, en dat beaam ik. In het andere lijstje een foto van Simon en Huub van der Lubbe van De Dijk die hij geschilderd heeft. Iemand had geregeld dat hij backstage mocht om zijn portret door Huub te laten signeren. ‘…maar ik wilde hem eigenlijk alleen maar bedanken voor zijn muziek’.

Simon met Huub van der Lubbe van De Dijk (Foto: Simon de Jong)

Geef een reactie